Rumuński system edukacji i kształcenia stoi przed ważnym wyzwaniem: rozwijaniem kompetencji cyfrowych oraz przygotowaniem nauczycieli i osób uczących się do odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji. Rosnąca rola AI w nauce i pracy sprawia, że oba te zadania są coraz bardziej ze sobą powiązane.
Według raportu Komisji Europejskiej „Education and Training Monitor 2025” w 2023 roku zaledwie 27,7% mieszkańców Rumunii w wieku 16–74 lat posiadało co najmniej podstawowe kompetencje cyfrowe. Średnia dla Unii Europejskiej wynosiła 55,6%.
Trudności są widoczne również wśród młodszych uczniów. W badaniu ICILS 2023 aż 74% rumuńskich ósmoklasistów, zazwyczaj w wieku około 14 lat, nie osiągnęło podstawowego poziomu kompetencji komputerowych i informacyjnych. Średnia dla 22 uczestniczących w badaniu państw UE wynosiła 43%.
Kształcenie i szkolenie zawodowe odgrywa w Rumunii istotną rolę. W 2023 roku 61,3% uczniów na poziomie ponadpodstawowym i policealnym, poza szkolnictwem wyższym, uczestniczyło w programach zawodowych. Średnia unijna wynosiła 52,4%.
Jednocześnie w 2024 roku tylko 7,2% niedawnych absolwentów kształcenia zawodowego w wieku 20–34 lat miało doświadczenie uczenia się w miejscu pracy, wobec 65,2% w UE. Wskaźnik obejmuje doświadczenie zdobyte w rzeczywistym miejscu pracy, trwające co najmniej miesiąc i stanowiące część programu kształcenia.
Dane te wskazują na potrzebę wzmacniania podstawowych kompetencji cyfrowych oraz tworzenia większej liczby możliwości łączenia nauki z praktyką zawodową.
AI może pomóc nauczycielom przygotowywać zajęcia wspierające oba te cele. Nauczyciel gastronomii może dostosować materiały dotyczące higieny żywności do różnych poziomów rozumienia tekstu. Osoba prowadząca szkolenie z handlu może opracować scenariusze obsługi klienta o rosnącym stopniu trudności.
Uczniowie mogą następnie porównywać odpowiedzi wygenerowane przez AI z zatwierdzonymi materiałami, wskazywać błędy i uzasadniać swoje decyzje. Takie zadania łączą wiedzę zawodową z krytycznym myśleniem i sprawdzaniem informacji.
Nauczyciele potrzebują przy tym czasu na poznawanie narzędzi, współpracy z innymi edukatorami oraz pewności w ocenie treści tworzonych przez AI. Podstawą pozostają jasno określone cele zajęć i potrzeby uczniów.
AI4VET wspiera ten proces poprzez zasoby edukacyjne, rozwój kompetencji, wspólne opracowywanie scenariuszy lekcji i pilotaże w praktyce dydaktycznej. Celem jest odpowiedzialne wykorzystanie AI w dostępnym, angażującym i przydatnym kształceniu zawodowym.
Który obszar wymaga największego wsparcia w Waszej placówce: kompetencje cyfrowe, nauka w miejscu pracy czy szkolenia dla nauczycieli?
Źródła: Komisja Europejska — Education and Training Monitor 2025: Romania | Cedefop — Vocational education and training policy briefs 2024: Romania
